Cảnh báo nguy cơ mắc bệnh bướu cổ đơn thuần

Bướu giáp đơn thuần hoặc bướu giáp không độc là tình trạng tuyến giáp lớn và là một trong những căn bệnh thường gặp nhất đối với những người thiếu i-ot. Cần tìm hiểu về bệnh bướu cổ đơn thuần để hiểu, phát hiện sớm và điều trị hiệu quả. 

Bướu cổ đơn thuần là gì?

Bướu cổ đơn thuần là tình trạng tuyến giáp có triệu chứng phình to hơn bình thường và khi khám tuyến giáp thấy tuyến giáp lớn ở giữa cổ, ranh giới rõ, không dính vào da, tuyến lớn lan tỏa hoặc dạng nốt, di động theo nhịp nuốt, không đau. Một tuyến giáp có thể tích bình thường không bao giờ sờ thấy dù người bệnh rất gầy.

Bệnh bướu cổ đơn thuần nếu không để ý sẽ không kịp thời phát hiện, vì khi mắc bệnh thường thì bệnh nhân sẽ không có cảm giác đau đớn hay sưng lên bất thường.

Bướu cổ đơn thuần là tình trạng tuyến giáp phình to hơn bình thường
Bướu cổ đơn thuần là tình trạng tuyến giáp phình to hơn bình thường

Nguyên nhân gây bệnh

  • Thiếu hụt i-ot

Đây là nguyên nhân quan trọng ở vùng có bướu giáp địa phương. Theo tổ chức y tế Thế giới, những vùng có tỷ lệ mắc bệnh bưới giáp trên 10% trên tổng số dân được gọi là vùng có bướu giáp địa phương.

Sự thiếu hụt i-ot ngoài việc gây bướu giáp còn dẫn đến những biến chứng rối loại do thiếu i-ot. Hiện nay, có đến 20% dân số thế giới có nguy cơ mắc rối loạn do thiếu i-ot.

  • Rối loạn bẩm sinh trong tổng hợp hormon giáp

Những rối loạn này đặc biệt quan trọng trong bệnh lý nhi khoa. Tuy nhiên những rối loạn này có thể không hoàn toàn, chức năng giáp vẫn có thể bình thường với điều kiện là tuyến giáp phì đại, tức là có một bướu giáp bẩm sinh.

  • Yếu tố do dùng thuốc

Các loại thuốc dùng trong chuyên khoa thần kinh, kháng giáp tổng hợp, thuốc có chứa i-ot,…có thể gây rối loạn chuyển hóa i-ot bằng những cơ chế khác nhau và gây ra bướu giáp.

  • Yếu tố dinh dưỡng

Goitrin hay Progoitrin có trong củ cải, cải bắp và các loại rau củ thuộc họ cải có khả năng ức chế sự gắn kết i-ot và tyrosin. Do đó ngăn cản quá trình tạo ra các tiền chất của T3, T4.

Trong vỏ sắn có chứa các chất độc có gốc Thioxyanat có thể gây bướu giáp, nếu không được chế biến đúng cách khi ăn.

  • Hormon giáp đào thải quá mức

Một hội chứng thận hư sẽ làm mất nhiều protein qua đường tiết niệu. các protein này có truyền tải nhiều hormon giáp nên nếu đào thảo nhiều và kéo dài sẽ dẫn tới bướu giáp thứ phát.

Nguy cơ mắc bệnh

Bướu cổ đơn thuần thường gặp ở nữ giới nhiều hơn so với nam giới.

Tại Việt Nam, theo điều tra của bộ y tế (1993) về i-ot niệu ở trẻ em 9 – 11 tuổi, có đến 94% trẻ thiếu i-ot.

Cơ chế bệnh sinh

Trong bướu cổ, tình trạng giảm lượng thyroxin do thiếu hụt i-ot sẽ kích thích tuyến yên tăng tiết hormon TSH gây nên tình trạng tuyến giáp phì đại gọi là bướu giáp, đây chỉ là hiện tượng bù trừ, phản ứng của hệ thống miễn dịch để kích thích cơ chế sản xuất đủ thyroxin. Nhờ đó mà tuyến giáp hoạt động đúng chức năng và đảm bảo cơ thể không bị thiếu hụt chất này.

Khi nồng độ i-ot trong máu và trong tuyến giáp giảm, tuyến giáp không đủ nguyên liệu để sản xuất hormon, dưới kích thích của TSH tuyến giáp sẽ phì đại để bù trừ thông qua cơ chế trên.

Triệu chứng

Bướu cổ đơn thuần thường không có triệu chứng cơ năng. Đôi khi bệnh nhân có cảm giác nghẹt ở cổ, hoặc có những triệu chứng không đặc hiệu như hồi hộp, rối loạn thần kinh, thực vật.

Tuyến giáp bình thường nặng khoảng 30g thì bướu giáp có khối lượng từ 35g trở lên.

Đối với bướu giáp đơn đều. Chỉ tình cờ thấy bướu lớn, hoặc do người khác phát hiện có một khối u ở giữa cổ. Sờ có ranh giới rõ, không dính vào da, không đau, mềm hay chắc, di động theo nhịp nuốt lên xuống, khi bướu to có thể gây chèn; không có tiếng thổi tại đỉnh bướu.

Đối với bướu giáp nhiều nhân: gồm nhiều khối tròn đường kính từ 0,5 – vài cm.

Điều trị

  • Bướu giáp mới

Nên điều trị hormon trị liệu, nhằm ức chế sự tiết TSH. Bướu giáp nhỏ lại tới mức bình thường ở 60% các trường hợp. Cần điều trị ít nhất 6 tháng, cũng có trường hợp điều trị suốt đời.

Việc điều trị bằng thuốc nội tiết khiến bệnh nhân có thể cảm thấy nóng, khó chịu. Có thể khắc phục tình trạng này bằng cách giảm liều lượng hoặc dùng từ liều nhỏ rồi tăng dần liều lên. Nên uống vào buổi sáng và uống đều đặn, đủ thời gian để đem lại kết quả mong muốn.

  • Bướu giáp lâu ngày, bướu giáp đa nhân

Điều trị tương tự trường hợp trên nhưng hiệu quả thấp hơn. Nếu có những triệu chứng chèn ép xuất hiện hoặc bướu giáp to ra nên nhanh chóng phẫu thuật hoặc áp dụng phương pháp đốt tuyến giáp bằng sóng cao tần.

Phòng bệnh hiệu quả

Để ngăn bừa bướu cổ thì biện pháp quan trọng nhất là đảm bảo cung cấp đủ lượng i-ot trong chế độ ăn uống hàng ngày bằng việc sử dụng muối i-ot và ăn hải sản. Bổ sung ăn các động vật có vỏ như tôm là nguồn dinh dưỡng rất tốt. Tuy nhiên, nếu ăn quá nhiều i-ot cũng có thể gây ra những bệnh tuyến giáp.

Bổ sung ăn các động vật có vỏ như tôm là nguồn dinh dưỡng rất tốt
Bổ sung ăn các động vật có vỏ như tôm là nguồn dinh dưỡng rất tốt

Xây dựng chế độ sinh hoạt và làm việc lành mạnh để bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *